Και οι δύο γονείς

Κάθε παιδί έχει δύο γονείς. Χρειάζεται πάντοτε και τους δύο γονείς. Σε ένα παιδί θα πρέπει να επιτρέπεται να αγαπά και τους δύο γονείς. Ένα παιδί δεν καταλαβαίνει γιατί χωρίζουν οι γονείς του. Τους έχει αγαπήσει και τους δυο το ίδιο. Αλλά μερικές φορές όταν οι γονείς χωρίζουν και το παιδί μένει με τη μητέρα, εξαρτιέται απο κάθε άποψη απο τη μητέρα του. Μερικές φορές φοβάται να δείξει οτι αγαπά και τον πατέρα του το ίδιο. Φοβάται οτι η μητέρα θα θυμώσει και οτι μαζί με τον πατέρα θα χάσει και τη μητέρα. Αλλά κρυφά συνεχίζει να αγαπά και τον πατέρα. Εάν ακούσει απο τη μητέρα οτι και η ίδια είχα αγαπήσει πολύ τον πατέρα της, τότε παίρνει και το παιδί την άδεια να δείξει στην μητέρα οτι αγαπά και αυτό τον πατέρα του. Έτσι το παιδί αισθάνεται ανακούφιση.*

Bert Hellinger “η ευτυχία που διαρκεί” εκδ. Κλωθω

*προσθέτω τώρα αυτό που δεν δείχνεται σ' αυτό το απόσπασμα αλλά είναι σύμφωνο με την φιλοσοφία αυτή και με την παρατήρηση:

Την ίδια ανακούφιση νοιώθει το παιδί αν ακούσει απο τη μητέρα του οτι η ήδια είχε αγαπήσει κάποτε πολύ (τουλάχιστον όταν το δημιουργούσε μαζί του) τον πατέρα του -και επιπλέον οτι, θα συνεχίσει να τον αγαπά πάντα ως πατέρα του.
Αυτή είναι μια σημαντικότατη επισήμανση που συχνά οι μητέρες δυσκολεύονται να την κάνουν, κυρίως γιατί είναι πληγωμένες ή θυμωμένες απο αυτόν τον άντρα ως γυναίκες.
Είναι δηλαδή χρήσιμη, ωφέλιμη και ίσως απαραίτητη, η προσπάθεια απο τη μεριά τους να διαχωρίσουν στην εσωτερική τους ματιά τον άντρα, ως σύζυγο και ως πατέρα.
Το ίδιο ακριβώς βέβαια ισχύει και για τους άντρες-πατέρες.
Γίνεται απλά περισσότερη αναφορά στις μητέρες, επειδή συνήθως τα παιδιά μένουν μαζί τους αλλά και γιατί οι ίδιες ως μητέρες, απο τη θέση τους και μόνον, έχουν μιαν ιδιαίτερη δύναμη απέναντι στα παιδιά τους.
Πολλές φορές είναι σαν να ασκείται μια αόρατη απαγόρευση -απλά και μόνο απο την εσωτερική τους θέση.
Αυτή η "απαγόρευση" έχει συχνά πολλαπλές συνέπειες και σε πολλούς διαφορετικούς τομείς, στη ζωή και στην υγεία των παιδιών.
Γιατί άλλωστε, τα παιδιά στην ψυχή τους τα ξέρουν όλα..

φρ,

Τάξη και αταξία

Αυτή είναι η συστημική παιδαγωγική, μια εντελώς διαφορετική παιδαγωγική. Αυτό είναι το μυστικό της εργασίας εδώ. Είναι “Βοήθεια Ζωής”* μ' έναν ιδιαίτερο τρόπο. Εδώ βοηθώ τα παιδιά να βγουν απο μιαν εμπλοκή και τακτοποιπώ κάτι στο οικογενεικό τους σύστημα.

Η αταξία σε ένα σύστημα είναι πάντοτε η ίδια: αποκλείονται πρόσωπα που ανήκουν εκεί. Σε ένα σύστημα ανήκουν όλα τα θύματα των μελών αυτής της οικογένειας. Όταν κάποιος έχει συμμετάσχει στον θάνατο κάποιων, ίσως και μόνον με βαριά ενοχή, τότε αυτοί οι νεκροί ανήκουν επίσης στο σύστημα. Είναι παρόντες. Επιδρούν, εκδηλώνουν την παρουσία τους συχνά σε ένα παιδί. Έτσι, αυτό το παιδί κοιτάζει προς τα εκεί. Όμως αυτό δεν βοηθάει σε τίποτα, όταν οι άλλοι δεν κοιτάζουν προς τα εκεί. Εκείνοι που πρέπει να κοιτάξουν προς τα εκεί είναι εκείνοι, τους οποίους αφορά πραγματικά. Τότε μπαίνει σε τάξη η αταξία.

Τάξη σημαίνει πάντοτε να επιτρέψεις στον αποκλεισμένο να ξαναγίνει αποδεκτός. Αυτό έχω πάντοτε στο νου κατα την εργασία μου, τώρα και στο μέλλον. Είναι “Βοήθεια Ζωής” με έναν ολιστικό τρόπο. Ανοίγει τον ορίζοντα προς άλλες καταστάσεις, μέσα στις οποίες γίνεται συνέχεια πιο απλό να βοηθήσεις τα παιδιά και, φυσικά τους γονείς τους.

*”βοήθεια ζωής” είναι η ονομασία που δίνει ο Χέλλινγκερ στο έργο του (γερμ. Lebenshilfe)

Bert Hellinger "η ευτυχία που διαρκεί" εκδ. κλωθω

Η κρυφή αγάπη του παιδιού

Αυτό που έρχεται στο φως, μέσα απο την συχνά τόσο βασανιστική συμπεριφορά των παιδιών, είναι κάτι το οποίο είναι απαραίτητο στο σύστημα, που όμως οι άλλοι μέσα στο σύστημα το αρνούνται. Το παιδί αναλαμβάνει για χάρη των άλλων. Κοιτάζει με αγάπη τους αποκλεισμένους. Πίσω απο όλη αυτή τη συμπεριφορά πάλλεται μια κρυμμένη αγάπη. Στην εργασία με τα δύσκολα παιδιά, κοιτάζουμε επομένως οχι το παιδί, αλλά προς τα εκεί που κοιτάζει το παιδί. Έτσι ξεκινάει μια κίνηση, μια θεραπευτική κίνηση, η οποία απελευθερώνει το παιδί, επειδή οι άλλοι κοιτάζουν προς τα εκεί που θα πρέπει να κοιτάξουν. Επομένως το παιδί δεν χρειάζεται να κοιτάξει προς τα εκεί αντί για αυτούς και να συμπεριφέρεται ανάλογα. Αυτή είναι η ουσιαστική προσέγγιση σε αυτή την εργασία, που στοχεύει στη βοήθεια των παιδιών.

Ας αναλογιστούμε τι συμβαίνει με πολλά απο αυτά τα παιδιά. Δέχονται αγωγές και παίρνουν φάρμακα, λες και είναι αυτά που βρίσκονται με κάποιο τρόπο, σε αταξία. Ενώ κάνουν κάτι για τους άλλους, για τους μεγαλύτερους. Γι αυτό το λόγο, η τέχνη της βοήθειας που προτείνεται εδώ για τα παιδιά είναι ριζοσπαστική και ανοίγει εντελώς νέες δυνατότητες. Αλλά μόνον όταν δεν κοιτάζουμε τα παιδιά, αλλά μαζί τους παρέα προς τα εκεί που έλκονται και προς αυτό που θέλουν να κάνουν για τους μεγάλους. Τότε τα παιδιά ξαλαφρώνουν. Αυτοί που πρέπει να αλλάξουν είναι οι γονείς και οποιοσδήποτε άλλος είναι συνδεδεμένος. Αυτοί είναι που πρέπει να στρέψουν το βλέμμα τους προς αυτό που δεν βλέπουν. Με αυτόν τον τρόπο ξεκινά μια εξέλιξη, μια εξέλιξη ανάπτυξης, πρώτα απ' όλα μέσα στους γονείς. Μόνον ύστερα απ' αυτό απελευθερώνονται τα παιδιά.

Bert Hellinger "η ευτυχία που διαρκεί" εκδ.κλωθω

Το πνευματικό πεδίο

Μέσω της συστημικής αναπαράστασης έχει έρθει στο φως το γεγονός οτι είμαστε συνδεδεμένοι σε ένα μεγαλύτερο σύστημα, σε ένα οικογενειακό σύστημα. Σε αυτό το σύστημα δεν ανήκουν μόνον οι γονείς και τα αδέρφια μας, αλλά και οι προπάτορες, οι πρόγονοι. Σε αυτό το σύστημα ανήκουν επίσης και άλλοι, που ήταν σημαντικοί για αυτό το σύστημα με έναν συγκεκριμένο τρόπο , όπως για παράδειγμα παλαιότεροι σύντροφοι των γονιών ή των παππούδων μας. Σε αυτό το σύστημα όλοι καθοδηγούνται απο μια κοινή δύναμη. Αυτή η δύναμη ακολουθεί συγκεκριμένους νόμους.

Το οικογενειακό σύστημα είναι ένα πνευματικό πεδίο. Μέσα σε αυτό το πνευματικό πεδίο -έτσι μπορούμε να το βιώσουμε μέσα στη συστημική αναπαράσταση- όλοι είναι συντονισμένοι με όλους. Αυτό το πεδίο μερικές φορές βρίσκεται σε αταξία. Η αταξία σε ένα τέτοιο πεδίο προκύπτει όταν κάποιος, ο οποίος επίσης ανήκει σε αυτό, αποκλείεται ή απορρίπτεται ή ξεχνιέται. Αυτά τα ξεχασμένα ή αποκλεισμένα πρόσωπα βρίσκονται σε συντονισμό μαζί μας και προβάλλουν στο παρόν. Γιατί σε αυτό το πεδίο ισχύει ένας βασικός νόμος: Όλοι όσοι ανήκουν εδώ έχουν το ίδιο αναφαίρετο δικαίωμα να ανήκουν εδώ. Κανείς δεν μπορεί να αποκλειστεί. Απο αυτό το πεδίο κανείς δεν χάνεται, συνεχίζει να επιδρά σε αυτό το πεδίο. Όταν αποκλείεται, άσχετα απολύτως απο τους λόγους, ένα άλλο μέλος της οικογένειας προορίζεται, υπο την επίδραση αυτού του πεδίου, να εκπροσωπήσει τον αποκλεισμένο μέσω αυτού του συντονισμού. Το αποτέλεσμα είναι αυτό το μέλος, για παράδειγμα ένα παιδί, να συμπεριφέρεται παράξενα. Ίσως να γίνει εξαρτημένο, ή άρρωστο, ή εγκληματίας ή επιθετικό. Πιθανά να γίνει ακόμα και φονιάς ή οτιδήποτε. Αλλά γιατί; Επειδή αυτό το πρόσωπο κοιτάζει τον αποκλεισμένο με αγάπη και με την συμπεριφορά του μας αναγκάζει να προσέξουμε με αγάπη αυτόν τον απορριφθέντα, αυτόν τον αποκλεισμένο. Η υποτιθέμενη αυτή κακή συμπεριφορά είναι αγάπη προς εκείνον ο οποίος έχει αποκλειστεί απο αυτό το πεδίο.

Τώρα, αντί να ανησυχούμε για ένα τέτοιο παιδί και να προσπαθούμε να το αλλάξουμε, κάτι που έτσι κι αλλιώς δεν βοηθαέι σε τίποτα όπως πολύ καλά ήδη γνωρίζετε, επειδή ενεργοποιούνται πολύ μεγαλύτερες δυνάμεις, κοιτάζουμε μαζί με αυτό το παιδί το πεδίο, στο οποίο ανήκουμε, αυτό το πνευματικό πεδίο. Κοιτάζουμε μέχρι να μπορέσουμε, υπο την καθοδήγηση αυτού του παιδιού, να αναγνωρίσουμε αυτό το αποκλεισμένο πρόσωπο, που περιμένει να το προσέξουμε και να το ξαναδεχτούμε μέσα στην ψυχή μας, στην καρδιά μας, στην οικογένειά μας, στην ομάδα μας, ίσως ακόμα και στον λαό μας.

Επομένως όλα τα παιδιά είναι καλά, όταν τα αφήνουμε να είναι καλά. Δηλαδή όταν, αντί να κοιτάζουμε μόνο τα παιδιά, κοιτάζουμε προς τα εκεί που αυτά κοιτάζουν, με αγάπη.

Αυτή είναι η μεγάλη εμπειρία με την συστημική αναπαράσταση: Αντί να ανησυχούμε για αυτά τα παιδιά ή για άλλα πρόσωπα και να σκεφτόμαστε, “Μα πώς μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι;”, κοιτάζουμε μαζί τους το αποκλεισμένο πρόσωπο και το δεχόμαστε κοντά μας. Όταν αυτό το πρόσωπο ξαναμπαίνει στην ψυχή των γονιών και της οικογένειας και της ομάδας, το παιδί ανακουφίζεται και μπορεί επιτέλους να απελευθερωθεί απο την εμπλοκή με ένα άλλο πρόσωπο.

{....}
Ποιός άλλος λυτρώνεται επίσης; Οι γονείς και τα άλλα μέλη της οικογένειας. Ξαφνικά γινόμαστε διαφορετικοί, πλουσιότεροι, επειδή έχουμε δώσει σε κάτι αποκλεισμένο και πάλι μια θέση μέσα μας. Όλοι μπορούν τώρα, στο παρόν, να συμπεριφερθούν διαφορετικά. Με περισσότερη αγάπη, με περισσότερη επιείκια, μακριά απο τις φτηνές διακρίσεις μας για το καλό και το κακό, μέσα απο τις οποίες πιθανόν πιστεύουμε οτι είμαστε καλύτεροι και οτι οι άλλοι είναι χειρότεροι, αν και οι άλλοι, τους οποίους θεωρούμε κακούς ή κατώτερους, αγαπούν αλλά με έναν διαφορετικό τρόπο. Όταν κοιτάζουμε μαζί με τα παιδιά προς τα εκεί που αυτά αγαπούν, αυτές οι διακρίσεις ανάμεσα στο καλό και στο κακό παύουν να υπάρχουν.

Ένα άλλο συμπέρασμα είναι φυσικά οτι και οι γονείς μας είναι καλοί και οτι πίσω απο όλα όσα θα θέλαμε να χρεώσουμε ίσως στους γονείς μας, δρα η αγάπη. Αυτή η αγάπη δεν πηγαίνει όμως σε εμάς, αλλά κάπου αλλού, εκεί όπου κοίταζαν όταν ήταν παιδιά, προς κάποιον τον οποίο ήθελαν να φέρουν μέσα στην οικογένεια. Όταν αρχίζουμε να δίνουμε χώρο μέσα μας σε όλους αυτούς τους αποκλεισμένους, τότε κοιτάζουμε και εμείς μαζί με τους γονείς μας προς τα εκεί που αγαπούν. Έτσι απελευθερωνόμαστε τόσο εμείς, όσο και οι γονείς μας. Ξαφνικά βιώνουμε τον ευατό μας σε μιαν εντελώς διαφορετική κατάσταση και μαθαίνουμε τι σημαίνει η πραγματική αγάπη.

Bert Hellinger "η ευτυχία που διαρκεί" εκδ. κλωθω

Όλα τα παιδιά είναι καλά -και οι γονείς επίσης

Όταν λέω: “όλα τα παιδιά είναι καλά -και οι γονείς επίσης” κάποιοι μπορεί να κουνήσουν το κεφάλι. Πώς είναι δυνατόν; Αυτές οι δηλώσεις το παρατραβάνε. Λένε ταυτόχρονα οτι εμείς είμαστε καλοί και οτι ως παιδιά ήμασταν καλοί. Λένε οτι και οι γονείς μας είναι καλοί, επειδή ήταν παιδιά, τα οποία σαν παιδιά ήταν καλά και ως γονείς είναι επίσης καλοί.

Θέλω να διευκρινίσω κάτι για το υπόβαθρο αυτής της πρότασης, μακριά απο τον επιφανειακό λόγο, όταν λέμε: “Μα το παιδί έχει κάνει αυτό κι αυτό και οι γονείς έχουν κάνει αυτό κι αυτό.” Το έχουν κάνει. Αλλά γιατί; Από αγάπη.

Φυσικά εδώ το συμπέρασμα είναι οτι ο καθένας είναι καλός, έτσι όπως είναι. Οτι είναι καλός ακριβώς έτσι όπως είναι. Οτι γι αυτό το λόγο δεν επιτρέπεται να ανησυχούμε για τον εαυτό μας, ούτε για τα παιδιά μας ούτε και για τους γονείς μας, για το εάν είναι καλοί ή οχι. Μόνο που μερικές φορές η ματιά μας συσκοτίζεται και δεν βλέπουμε πού είμαστε καλοί και πού είναι καλοί οι γονείς μας. Θα ήθελα να το εξηγήσω αυτό αρχικά με μιαν επισκόπηση.

Bert Hellinger "η ευτυχία που διαρκεί" εκδ.κλωθω

Η Τάξη

Όταν γνωρίζουμε αυτήν την ιεραρχία, μπορούμε και να την αποκαταστήσουμε. Αυτό σημαίνει για παράδειγμα: Οι γονείς παραδέχονται τις συνέπειες της δικής τους συμπεριφοράς και της δικής τους εμπλοκής και τις αναλαμβάνουν οι ίδιοι. Έτσι το παιδί απελευθερώνεται. Δεν χρειάζεται πλέον να πάρει επάνω του κάτι, το οποίο αφορά μόνο τους άλλους.

Αυτό όμως που συμβαίνει εδώ, είναι πως η παραβίαση της πρωτογενούς τάξης τιμωρείται αυστηρά απο αυτή την άλλη, την κρυφή ηθική συνείδηση. Κάθε παιδί που προσπαθεί να αναλάβει κάτι για τους γονείς του ή για κάποιον άλλο, ο οποίος υπήρχε ήδη πριν από αυτό, αποτυχαίνει. Καμιά προσπάθεια να αναλάβει κάτι για τους γονείς δεν πετυχαίνει. Είναι πάντοτε καταδικασμένη σε αποτυχία και μάλιστα για όλους τους συμμετέχοντες. Αυτό πρέπει να το γνωρίζουμε. Γι αυτό βοηθάμε τα παιδιά να ελευθερωθούν απο αυτή την ανάμιξη. Αντί για τα παιδιά, κοιτάζουμε πρώτα προς τους γονείς και αφήνουμε τους γονείς να λύσουν το πρόβλημα οι ίδιοι. Όταν οι γονείς το έχουν λύσει για τον εαυτό τους, τα παιδιά αισθάνονται ελεύθερα. Γίνονται και πάλι ήρεμα και αισθάνονται προστατευμένα.

Επομένως, αυτοί είναι δυο βασικοί νόμοι που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας και να τους κατανοήσουμε βαθιά, εάν θέλουμε να βοηθήσουμε τα δύσκολα παιδιά.

Bert Hellinger "η ευτυχία που διαρκεί" εκδ. κλωθω

Η τυφλή αγάπη

Τώρα, γι αυτή την άλλη, την κρυμμένη συνείδηση ισχύει κι ένας άλλος νόμος. Κι αυτός ο νόμος προκαλεί δυσκολίες στα παιδιά. Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο, όσοι ανήκαν παλαιότερα στην οικογένεια έχουν προτεραιότητα έναντι εκείνων που ήρθαν σε αυτήν αργότερα. Επομένως μεταξύ των παλαιότερων και των νεότερων μελών υπάρχει μια ιεραρχία. Αυτή η ιεραρχία θα πρέπει να τηρείται.

Πολλά παιδιά, όμως τολμούν να αναλάβουν κάτι στην θέση των γονιών τους, για να τους βοηθήσουν. Έτσι παραβιάζουν αυτή την ιεραρχία. Τότε λέει εσωτερικά το παιδί στην μητέρα ή στον πατέρα, υπο την επίδραση της συνείδησής του, φράσεις όπως: “θα το αναλάβω εγώ αυτό για εσένα”, “θα εξιλεωθώ εγώ στη θέση σου”, “θα αρρωστήσω για εσένα”, “θα πεθάνω για εσένα”. Όλα αυτά γίνονται απο αγάπη. Αυτή η τυφλή αγάπη οδηγεί σε συμπεριφορές όπως εξαρτήσεις ή τάσεις αυτοκτονίας ή και επιθετική συμπεριφορά. Αλλά αυτοί οι τρόποι συμπεριφοράς και η έκθεση του εαυτού σε κίνδυνο έχουν να κάνουν με την απόπειρα να αναλάβουν κάτι στη θέση των γονιών τους. Με αυτόν τον τρόπο παραβιάζεται και τραυματίζεται η τάξη.

Bert Hellinger “η ευτυχία που διαρκεί” εκδ. Κλωθω

*Παράλληλα συμβαίνει αρκετές φορές οι ίδιοι οι γονείς (για τους δικούς τους αφανείς λόγους), να ζητούν απο τα παιδιά τους να αναλάβουν κάτι στη θέση τους, να τους “παρηγορήσουν, να τους συνδράμουν. Και τότε τα παιδιά, το αναλαμβάνουν ευχαρίστως, δηλαδή σε αρμονία με τη συνείδησή τους.
φρ.